(Mobilenet) - Hồi cuối tháng 4 vừa qua, Altimo Foundation đã công bố chỉ số di động lần thứ 3 (nửa cuối năm 2007), đánh giá các cơ hội đầu tư tại 80 thị trường viễn thông di động quốc tế. Cùng với Indonesia và Philippines, Việt Nam cũng là nước nằm trong khu vực có xu hướng thu hút đầu tư của di động thế giới ở châu Á, do được đánh giá là có chỉ số về ARPU cao so với mức chung của thế giới.

Mạng nào có ARPU cao nhất?

Nếu như người sử dụng ĐTDĐ quan tâm đến chất lượng dịch vụ mạng, giá cước và các dịch vụ hậu mãi của mạng di động, đồng thời coi đó là những yếu tố hàng đầu khi lựa chọn dịch vụ thì các nhà khai thác mạng di động cũng coi ARPU là chỉ số tối quan trọng trong việc kinh doanh tại lĩnh vực này.

Mạng nào có ARPU cao nhất?

ARPU (Average Revenue Per User - Doanh thu bình quân trên một thuê bao/tháng) được đánh giá là “thước đo” tính hiệu quả của các nhà khai thác mạng. Trên lý thuyết, ARPU càng cao, có thể nói lên rằng lợi nhuận từ mỗi thuê bao đem về cho mạng đó càng nhiều. Mạng nào vừa nhiều thuê bao di động vừa có ARPU cao thì cũng đồng nghĩa với việc đó là “mạng lớn”.

Bởi thế, cũng giống như việc công bố số thuê bao thực, việc công khai ARPU của mỗi mạng ở VN, trong thời điểm có nhiều “mạng lớn” đang tranh chấp nhau ngôi vị số 1 hiện nay, được coi là khá “nhạy cảm”. Có lẽ vì vậy mà khi trả lời câu hỏi của e-Chip MOBILE về con số ARPU thực của MobiFone, ông Lê Ngọc Minh, Giám đốc Trung tâm Thông tin di động VMS MobiFone, đã tránh không công bố con số cụ thể.

Tuy nhiên, ông Minh đã khẳng định: ARPU của MobiFone hiện đang dẫn đầu tại Việt Nam. Đó là nhờ MobiFone đã tích lũy được một lượng lớn và khá ổn định các thuê bao thuộc phân khúc cao cấp (có thu nhập cao) và cũng do mạng này đưa thêm vào sử dụng nhiều dịch vụ GTGT mới.

MobiFone hiện được xem là nhà khai thác mạng viễn thông có chỉ số ARPU cao nhất với 10 USD/thuê bao

Thông tin trên dường như có cơ sở vì trước đó, trong một khảo sát mới nhất của Vụ Viễn thông (Bộ Thông tin & Truyền thông), MobiFone hiện được xem là nhà khai thác mạng viễn thông có chỉ số ARPU cao nhất với 10 USD/thuê bao, kế đó là Vinaphone với khoảng 8 USD. Ông Hồ Hồng Sơn, Giám đốc điều hành S-Fone, cho biết chỉ số ARPU của mạng S-Fone hiện là 5 USD/thuê bao với số thuê bao tích luỹ là 3,5 triệu thuê bao, còn số có doanh thu hàng tháng là 1,5 triệu thuê bao.

Ngoại trừ EVN Telecom bị “xếp” ra khỏi các cuộc “xếp hạng” do các thuê bao E-Mobile quá “nghèo nàn” hay HT Mobile đang gần như phải bắt đầu lại từ đầu bài toán phát triển thuê bao với việc chuyển đổi công nghệ, hiện nay, chưa có một thông tin chính thức nào về ARPU của Viettel.

Tuy nhiên, theo phân tích của một số chuyên gia viễn thông, dù có số lượng thuê bao đồ sộ, nhưng ARPU của Viettel cũng chưa thể “sánh” ngang với 2 “đại gia” của VNPT do đây là mạng trẻ, phát triển quá nhanh trong một thời gian ngắn nên chưa tích lũy được cho mình một lượng khách hàng có thu nhập ổn định. Do đó, Viettel nên đưa ra �nhiềudịchvụGTGThơnđểnhiều dịch vụ GTGT hơnđểhơn để hấp dẫn khách hàng trẻ. Chính đối tượng này sẽ dùng nhiều dịch vụ GTGT và làm tăng ARPU cho mạng khi giá cước ngày càng giảm.

Cũng trong cuộc khảo sát này, Vụ viễn thông đã cho biết chỉ số ARPU bình quân của các nhà khai thác mạng viễn thông VN, tính đến cuối năm 2007, là 6,5 USD/thuê bao, trong khi nó phải đạt 7 USD/thuê bao mới đạt điểm hoà vốn để tái kinh doanh. Nói thêm về thông tin này, một phân tích cũng chỉ ra rằng: trong vòng 5 năm nữa, chỉ số ARPU ở mức cho phép để nhà đầu tư có thể vừa phát triển, đổi mới công nghệ, vừa chăm sóc tốt khách hàng là 8 USD/thuê bao/tháng. Như vậy, nếu lấy con số này làm chuẩn, xem ra ARPU của MobiFone với con số 10 USD/thuê bao/tháng, tuy có vẻ là khả quan nhất cũng chưa chắc là đáng mừng.

Vì sao vậy?

Theo các chuyên gia viễn thông, việc công bố chỉ số ARPU giữa các tổ chức còn có khác biệt. Đáng nói là việc đánh giá và công bố chỉ số ARPU giữa các cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước cũng đã có sự chênh lệch nhau. Đơn cử như năm 2005, theo dự báo của RJB Consultants, chỉ số ARPU của Việt Nam ước tính là 18 USD /thuê bao/tháng.

MobiFone là một trong những mạng có tốc độ phát triển lớn, với
vùng phủ sóng rộng cả nước

Nhưng cũng tại thời điểm đó, theo các nhà cung cấp Việt Nam thì chỉ số này chỉ là khoảng 15 USD thuê bao/tháng. Sự khác biệt về việc đánh giá, công bố ARPU khiến nhiều nhà đầu tư cho rằng Việt Nam là một mảnh đất màu mỡ, dễ tìm kiếm lợi nhuận.

Theo các chuyên gia viễn thông, tại thời điểm hiện nay, chỉ số 10 USD/thuê bao/tháng của MobiFone là khá cao, song lại chưa hẳn là tín hiệu vui. Cần biết, ARPU là chỉ số dao động theo các yếu tố: tốc độ phát triển của nhà khai thác dịch vụ, mức chi tiêu của người tiêu dùng cũng như chính sách giá cước của các nhà khai thác dịch vụ. MobiFone là một trong những mạng có tốc độ phát triển lớn, với vùng phủ sóng rộng cả nước, tuy nhiên, các đối tượng sử dụng phần lớn vẫn tập trung ở thành phố và các khu trung tâm, đồng thời hướng tới một bộ phận những người có thu nhập cao.

Trong khi đó, bộ phận này chỉ chiếm khoảng gần 30% dân số. Thị trường nông thôn đầy tiềm năng với số lượng người sử dụng lớn hầu như chưa được mạng này khai thác nhiều. Bên cạnh đó, so với một số mạng như Viettel hay S-Fone, do nhiều yếu tố kết hợp cả chủ quan lẫn khách quan, chính sách giá cước của MobiFone cũng ít có đột biến hơn, chưa thể trở thành mạng có chính sách giá cước phong phú, rẻ và hợp lý.

MobiFone đang ngày càng tung ra nhiều dịch vụ GTGT mới mẻ và tiện ích

Những yếu tố trên đã góp phần đẩy mức chi tiêu của người sử dụng cho mỗi số thuê bao của MobiFone lên cao, đồng nghĩa với việc ARPU cao. Song phải khẳng định là MobiFone đang ngày càng tung ra nhiều dịch vụ GTGT mới mẻ và tiện ích. Song, các dịch vụ mới này phải cần có một thời gian nữa mới phát triển rộng rãi và đem lại lợi nhuận cho nhà khai thác này.

Còn xét một cách tổng thể, trong mặt bằng công nghệ chung của toàn mạng chưa đẩy mạnh được nhiều dịch vụ GTGT một cách rộng rãi và phổ biến, chỉ số ARPU cao như hiện giờ cũng chứng tỏ mức độ cạnh tranh của mạng di động tại Việt Nam chưa thực sự cao và các dịch vụ vẫn còn chưa rộng khắp. Một kết luận nữa được rút ra từ chỉ số ARPU của các mạng là do các mạng di động chưa tối ưu hóa được các chi phí đầu tư đã làm cho đối tượng sử dụng bị hạn chế, đẩy chỉ số ARPU lên cao.

Có một xu thế không thể phủ nhận được rằng dù muốn dù không, ARPU trên thế giới và đặc biệt ở các thị trường mới nổi như VN đang ngày càng giảm. ARPU của thế giới dao động từ 3 - 5 USD/thuê bao/tháng. Trong vòng 3 năm, từ 2005 - 2008, ARPU trung bình của VN đã giảm từ 15 xuống còn xấp xỉ 7 USD.

Chỉ số ARPU còn cao, chứng tỏ mức độ cạnh tranh của các mạng di động VN còn thấp. Vì hầu hết chỉ số này ở VN hiện nay chỉ là doanh thu có được từ dịch vụ thoại và tin nhắn. Lợi nhuận từ việc thu cước thoại và nhắn tin đủ lớn làm cho các mạng di động vẫn chăm chăm phát triển thuê bao hơn là đầu tư nhiều cho dịch vụ nội dung.

Điều đó sẽ làm giảm đi tính cạnh tranh, đi ngược lại với xu hướng phát triển chung của thế giới. Theo ông Sigve Brekke, chuyên gia phân tích ARPU của DTAC, các doanh nghiệp bắt buộc phải giảm chỉ số ARPU bằng cách tận dụng hiệu quả các dịch vụ GTGT và tăng hiệu suất khai thác mạng đến mức tối đa để từ đó tăng lợi nhuận, chứ không thể tăng ARPU theo cách hiện các mạng đang làm.

Chỉ số ARPU càng cao sẽ càng hạn chế sự lan tỏa của mạng đến đại đa số người tiêu dùng, và như thế việc đầu tư cho mạng cũng khó lòng mang lại hiệu quả, chưa tính đến giá trị lớn hơn là thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Thực tế thì không doanh nghiệp nào là không nhìn ra được vấn đề này. Tuy nhiên, bài toán ARPU hẳn vẫn còn chưa được đặt ra một cách cấp thiết bằng bài toán “con gà - quả trứng” đã trở thành “thâm căn cố đế”. Nghĩa là có thuê bao, có nhu cầu đã rồi ắt sẽ có dịch vụ. Có lẽ, phải chờ đến khi xây dựng thành công 3G ở VN, các dịch vụ GTGT di động mới thực sự được các nhà khai thác đẩy mạnh. Đến lúc đó, vấn đề ARPU mới được đặt ra để xem xét và giải quyết một cách nghiêm túc.

• e-Chip Mobile